Παρότι γνωρίζω καλά το νόημα της λέξης νοσταλγία, μόλις πρόσφατα την ένιωσα πραγματικά και τόσο έντονα. Βρέθηκα στην πόλη που σπούδασα ως φοιτητής και παρότι δεν έχει περάσει τόσος πολύς καιρός από τότε που τέλειωσα, έπιασα το μυαλό μου να τρέχει ασταμάτητα μέσα στις αναμνήσεις των φοιτητικών μου χρόνων.

Ένα σωρό ευχάριστες, αστείες, χαλαρές ή συγκινητικές στιγμές ήρθαν ξανά στην επιφάνεια και με έκαναν να νοσταλγήσω τρομερά τα χρόνια που πέρασα ως φοιτητής σε μία ξένη πόλη. Βρέθηκα να σκέφτομαι τι ωραία που ήταν τότε και πόσο θα ήθελα να γυρίσω πίσω, έστω για λίγο. Υπέροχα και ταυτόχρονα βασανιστικά συναισθήματα με πλημμύρισαν.

Παρά την ομορφιά της όμως, αυτή η εμπειρία με έβαλε σε σκέψεις. Γιατί βάζουμε τους εαυτούς μας σε αυτή τη θέση; Σίγουρα είναι από τη μία πλευρά όμορφο να αναπολείς τα χρόνια που πέρασαν, αλλά αυτός ο τρόπος σκέψης μπορεί εύκολα να γίνει προβληματικός.


Advertisement
Πώς μας ξεγελάει η μνήμη μας

Όσο άξια εμπιστοσύνης κι αν νομίζουμε ότι είναι η μνήμη μας, η αλήθεια είναι ότι πολύ λίγες από τις εμπειρίες που έχουμε ζήσει μπορούμε να ανακαλέσουμε με ακρίβεια και πολύ λιγότερες με αντικειμενική ματιά. Στην πραγματικότητα το μυαλό μας (για να κάνει το καημένο μια κάποια οικονομία χώρου και πόρων) αποθηκεύει περισσότερο και ανακαλεί ευκολότερα την γενικότερη εντύπωση ή τα συναισθήματα που μας αφήνει μία εμπειρία, παρά όλες τις επιμέρους λεπτομέρειες. Και βέβαια οι λεπτομέρειες που θα ανακαλέσει ευκολότερα είναι αυτές που θα συμβαδίζουν με τη γενικότερη εντύπωση και το κυρίαρχο συναίσθημα με τα οποία έχουμε συνδέσει εκείνη την εμπειρία μας.

Στην περίπτωση της νοσταλγίας, οι λεπτομέρειες που προτιμάει το μυαλό μας να ανακαλεί είναι φυσικά οι θετικές. Τροφοδοτείται έτσι μία όλο και πιο ωραιοποιημένη εικόνα των αναμνήσεων μας, με τις βαρετές και τις δυσάρεστες στιγμές να παραμερίζονται. Το αντίθετο συμβαίνει όταν ανακαλούμε μια εμπειρία που μας άφησε συνολικά δυσάρεστη εντύπωση, οπότε δυσκολευόμαστε να θυμηθούμε τα θετικά στοιχεία που σίγουρα θα είχε και αυτή.

Όμορφα ψέματα

Αν προσπαθήσουμε πραγματικά να θυμηθούμε πώς νιώθαμε μια περίοδο της ζωής μας που πραγματικά νοσταλγούμε, θα διαπιστώσουμε ότι δεν ήμασταν πάντα χαρούμενοι ή ικανοποιημένοι όταν τη ζούσαμε. Εγώ σαν φοιτητής πέρασα μεγάλες φάσεις αβεβαιότητας, άγχους, απογοήτευσης και εξάντλησης. Σε μεγάλο βαθμό μάλιστα την έβλεπα σαν μία ενδιάμεση εμπειρία και ανυπομονούσα να βγω στην πραγματική ζωή. Κι όμως όλα αυτά πήγα να τα ξεχάσω. Μόνο όταν προσπάθησα συνειδητά τα θυμήθηκα, χωρίς αυτό βέβαια να αλλάζει τα συναισθήματα μου για εκείνα τα χρόνια.

Φαίνεται λοιπόν να μας αρέσει να παραμυθιάζουμε κατ’αυτό τον τρόπο τους εαυτούς μας. Αυτό από μόνο του δεν θα ήταν κακό, αλλά υπάρχει και κάτι άλλο…

Κυνηγώντας το παρελθόν

Γιατί είμαστε τόσο πρόθυμοι να επιστρέψουμε στο παρελθόν είτε για να το αλλάξουμε είτε απλά για να το ξαναζήσουμε, έστω πνευματικά; Σε έναν υγιή βαθμό, η νοσταλγία μπορεί να μας κάνει καλό θυμίζοντας μας για παράδειγμα τι είναι για εμάς σημαντικό στη ζωή. Αλλά είναι πολύ εύκολο αυτό το αίσθημα να πάει λίγο παραπέρα και να χρωματίσει ολόκληρη τη ζωή που ζούμε τώρα. Και τελικά να καταλήξουμε να νιώθουμε ότι η ζωή μας ποτέ δεν θα φτάσει εκείνη την (εν πολλοίς ωραιοποιημένη και εξιδανικευμένη όπως είπαμε) περίοδο.

Το παρόν και το μέλλον, όπως και το παρελθόν, έχουν τις δικές τους πρωτόγνωρες ομορφιές αλλά και εξαιρετικές δυσκολίες. Ακόμη κι αν αντικειμενικά η παρούσα φάση της ζωής μας είναι γενικά χειρότερη από αυτή που νοσταλγούμε, ξεχνάμε τη βασικότερη  διαφορά μεταξύ του τότε και του τώρα: στο ένα από τα δύο δεν μπορούμε να έχουμε κανενός είδους έλεγχο.

Δεν θα ήταν λοιπόν πολύ πιο ωφέλιμο να επικεντρωνόμαστε με πάθος στο παρόν και να ζούμε σε αυτό όσο γίνεται πιο χαρούμενοι χωρίς να κοιτάμε πίσω, παρά μόνο για να δούμε πόσο μακριά έχουμε φτάσει και πόσο έχουμε εξελιχθεί σαν άνθρωποι;





Υ.Γ Δες μερικά από τα καλύτερα βιβλία εδώ.

Yannis Georgiadis

Yannis Georgiadis

Άρθρογράφος at baktoblog.com
Είμαι ο Γιάννης και απολαμβάνω απίστευτα να γράφω στον ελεύθερο μου χρόνο για σημαντικά θέματα που με απασχολούν και συνήθως με αγγίζουν προσωπικά, τα οποία αξίζουν λίγη περισσότερη σκέψη από ότι συνηθίζουμε να τους αφιερώνουμε. Μπορείτε να με βρείτε στο facebook αλλά και να διαβάσετε περισσότερα άρθρα μου, στα αγγλικά, στο προσωπικό μου blog (hearmeout103.wordpress.com). Θα ήθελα πολύ να μαθαίνω τις σκέψεις/απόψεις σας πάνω στα θέματα που θίγω, οπότε μην διστάσετε να τις εκφράσετε στα σχόλια ή να επικοινωνήσετε μαζί μου!
Yannis Georgiadis