Αγνωστικιστής και Αθεϊστής: Ποια είναι η διαφορά;

Αγνωστικιστής και Αθεϊστής Ποια είναι η διαφορά;
60 Shares

Το συγκεκριμένο άρθρο είναι εμπνευσμένο από το βίντεο του Νιλ ντεΓκρας Τάισον στο κανάλι Big Thing. Στο συγκεκριμένο βίντεο ο αστροφυσικός, εξηγεί πως δεν υπάγεται στην κατηγορία αθεϊστής αλλά αγνωστικιστής. Γιατί όμως να μην είσαι απλά αθεϊστής και να «τελειώνεις»; Γιατί δεν είναι ακριβές και θα δούμε τους λόγους παρακάτω.

Με το που σε ρωτήσει κάποιος «τι είσαι , τι πιστεύεις;» είναι έτοιμος να συνδέσει την ταυτότητα σου και τι είσαι σαν άνθρωπος σύμφωνα με το «φορτίο» της εκάστοτε θρησκείας ή κινήματος, έτσι αδυνατείς να κάνεις συζήτηση με τον οποιοδήποτε.

Λέγοντας μια λέξη, για παράδειγμα «χριστιανός» οι περισσότεροι άνθρωποι πιστεύουν ότι ξέρουν ποια ένα μεγάλο μέρος για σένα. Στο βιβλίο Thinking fast and slow υπάρχει ένα πολύ επιμορφωτικό υποκεφάλαιο με τίτλο «αυτό που βλέπεις είναι αυτό που υπάρχει». Σκοπός του κεφαλαίου είναι να δείξει πως βγάζουμε συμπεράσματα βασισμένοι στα στοιχεία που βλέπουμε αγνοώντας την ύπαρξη περαιτέρω στοιχείων.

Ελάχιστοι άνθρωποι σε μια συζήτηση όταν μάθουν τι πιστεύει ο συνομιλητής τους θα ρωτήσουν τον εαυτό τους «τι άλλο πρέπει να ξέρω πριν σχηματίσω μια άποψη για τα πιστεύω του συνομιλητή μου».

Πολλοί μπορούν να πουν «τι είμαι για να κάτσω να φτιάξω το προφίλ του ή να μαζεύω στοιχεία, ο ψυχαναλυτής του;»

Όσες δικαιολογίες και αμυντικούς μηχανισμούς να φέρει κάποιος, στο τέλος της ημέρας θα του λείπουν στοιχεία και θα δυσκολεύεται να κάνει μια βάσιμη κουβέντα.

Τι είναι αγνωστικιστής;

Ο όρος «αγνωστικιστής», δημιουργήθηκε από τον Τόμας Χάξλεϋ το 1869 και πραγματεύεται την πίστη σχετικά με μεταφυσικά φαινόμενα και Αγνωστικιστής, σημαίνει να είτε να θεωρείς την ύπαρξη μεταφυσικών φαινομένων και θεοτήτων άγνωστη προς το παρόν, είτε απρόσιτη. Πρακτικά οι άνθρωποι που ασπάζονται τον συγκεκριμένο όρο δεν είναι ότι δεν πιστεύουν στο Θεό, απλά δεν είναι ικανοποιημένοι με τις αποδείξεις για την ύπαρξη αυτού.

Το βαρύ φορτίο της θρησκείας ή της μη-θρησκείας

Καλώς ή κακώς όταν πιστεύεις όταν πιστεύεις σε ένα κάτι συγκεκριμένο το οποίο δεν έχει απτές αποδείξεις, γίνεσαι πολύ δύσκαμπτος όσον αφορά την κατάρρευση αυτού.

Μια σημαντική σημείωση: Με τον όρο θρησκεία, αναφέρομαι σε οποιαδήποτε μεγάλη και μικρή ομάδα, ακόμα και αν κάποιος είναι  αθεϊστής. Προσωπικά όσο ενοχλητικοί είναι μερικοί χριστιανοί ορθόδοξοι που δεν σέβονται έστω και αυτή τη μορφή «δημοκρατίας» που έχουμε άλλο τόσο είναι αθεϊστές που δρουν με ακριβώς τον ίδιο τρόπο.

Γυρνώντας πίσω στην πιθανή κατάρρευση βασικών μας πεποιθήσεων…

Σου έχει τύχει στη ζωή σου να κάνεις λάθος για κάτι έπαιζε καθοριστικό ρόλο στην καθημερινότητα σου και στον τρόπο που βλέπεις την ίδια τη ζωή;

Αν η απάντηση είναι «ναι», τότε πως αντέδρασες σε αυτό;

Καλώς ή κακώς όσο περισσότερο επενδύουμε σε ένα σκεπτικό τόσο πιο δύσκολα μπορούμε και να το αποτινάξουμε από πάνω μας, ακόμα και αν οι αποδείξεις για την κατάρρευση ή την αδυναμία του βρίσκονται μπροστά στα μάτια μας.

Πολύ πιθανό να έχουμε συνδέσει ένα κομμάτι του εαυτού μας την εκάστοτε «αλήθεια» μας. Πιστεύουμε ότι αν χαθεί αυτό το «πιστεύω» μας θα χαθούμε και εμείς, ή τουλάχιστον ένα μεγάλο κομμάτι μας. Ακολουθώντας αυτόν το συλλογισμό το να πεθάνει μια ιδέα που είχαμε ενστερνιστεί, σηματοδοτεί και τον δικό μας «θάνατο».

Από την άλλη μεριά ο αγνωστικιστής κινείται σε ένα δρόμο στον οποίο ιδεολογίες μπορούν «καταστραφούν» από λεπτό σε λεπτό, ενώ εμπιστεύεται τους νόμους της φύσης.

Ο αγνωστικιστής θα μπορούσαμε να πούμε ότι τραβάει μια μεγάλη γραμμή μεταξύ της «πραγματικότητας» και της φράσης «νιώθω ότι έτσι είναι τα πράγματα».

Ο A.J.Ayer, ένας βρετανός φιλόσοφος, συγγραφέας του βιβλίου «Γλώσσα, Αλήθεια και Λογική» και πράκτορας της ΜΙ6 είχε πει ότι «Όλες οι ερωτήσεις για τον Θεό είναι ασήμαντες και όλα τα λόγια για το Θεό είναι βλακείες». Πριν αντιδράσεις, βαθιά θρησκευόμενε αναγνώστη, ο Ayer πρακτικά λέει ότι οι εμπειρίες που μπορεί να έχει κάποιος με αυτό που ο καθένας μας αποκαλεί Θεό (με τον δικό του τρόπο) είναι αδύνατο να μεταφραστεί με τα λόγια. Κάθε φορά που μπορεί κάποιος να «μεταφράσει» μια τέτοια εμπειρία σε περιεχόμενο, χάνετε η αξία της εμπειρίας αυτής.

Γιατί να είναι κάποιος αγνωστικιστής;

Πραγματικά δεν ξέρω. Δεν μπορώ να σου τι είναι σωστό και τι λάθος σε αυτόν τον κόσμο. Τι πρέπει να ακολουθήσουμε και τι όχι, καθώς και τι ταμπέλα θα βάζουμε κάθε φορά πάνω απ’ το κεφάλι μας.

Την λέξη/έννοια «αγνωστικιστής» την συνάντησα πριν ένα μήνα περίπου. Όπως και να το κάνουμε πέρα από τις εμπειρίες που μπορεί να έχει ζήσει ο καθένας μας, απολαμβάνω την ιδέα ότι για να πιστέψω κάτι θα πρέπει να υπάρχει (μια στοιχειώδης) σύνδεση με την επιστήμη. Με αυτό τον τρόπο ο καθένας από εμάς μπορεί να απελευθερωθεί από το συναισθηματικό φορτίου του «αθεϊστής» «καθολικός» «βουδιστής» «ορθόδοξος» για λίγο και να αρχίσει να σκέφτεται λίγο διαφορετικά.

Με τον όρο «διαφορετικά», εννοώ να μην βασίζεται ολοκληρωτικά σε προσωπικές εμπειρίες που υποστηρίζουν την ύπαρξη ή την ανυπαρξία κάποιων θεοτήτων αλλά να δίνει βάρος στα αντίστοιχα επιστημονικά στοιχεία.

Μπορεί ο «θάνατος» που θα επέλθει με την μερική ή ολοκληρωτική καταστροφή μερικών «πιστεύω», να οδηγήσει σε μια αναγέννηση. Που ξέρεις μπορεί να βγει κάτι πιο δυνατό…


Τροφή για σκέψη κάθε Κυριακή πρωί!

* indicates required

Όταν ήμουνα 3η λυκείου μετά τις πανελλήνιες πίστευα ότι η έκθεση θα ήταν το τελευταίο γραπτό μου. Μάλλον έκανα λάθος… :P. Αυτό που με γεμίζει σαν άνθρωπο είναι να δημοσιεύω περιεχόμενο με την ευχή να βοηθήσω τους αναγνώστες και να τους προτείνω βιβλία που θα τους συναρπάσουν. Το επάγγελμα μου είναι μηχανικός επιστήμης και τεχνολογίας υλικών και το πιο πρόσφατο (και μοναδικό για την ώρα) paper αφορά σύνθετα μεταλλικά υλικά.