Εναλλακτικές λύσεις και ψυχική ισορροπία

Κάποτε διάβασα σε ένα από τα αγαπημένα μου βιβλία μια φράση που με κέρδισε για πάντα: οι περισσότερο ψυχικά υγιείς άνθρωποι είναι εκείνοι που έχουν τις περισσότερες εναλλακτικές λύσεις.

Μία αδιέξοδη κατάσταση ή το έντονο συναισθηματικό στρες, παραμένουν ικανοί να το αντιμετωπίσουν μόνο οι άνθρωποι που έχουν αυτό που αποκαλούμε <<plan B>>. Οι άνθρωποι που έχουν εναλλακτικές λύσεις και δεν γκρινιάζουν, δεν τα παρατάνε, ούτε απογοητεύονται από τις αποτυχίες. Εκείνοι που σε καταστάσεις εκτάκτου ανάγκης και κατά συνέπεια υψηλού φορτίου άγχους επιδεικνύουν ψυχραιμία και όχι πανικό. Γιατί ξέρουν ότι δεν ήρθε το τέλος, ότι υπάρχει πάντα λύση.

Συγκεκριμένα, όταν χάνονται οι σταθερές μας δημιουργείται μια εύθραυστη ισορροπία, που μπορεί να οδηγήσει σε απίστευτο άγχος, απώλεια καθαρής και λογικής σκέψης, απελπισία κι ενδεχομένως κατάρρευση. Η πηγή του άγχους γενικώς είναι η αίσθηση της ανεπάρκειας του ατόμου να υπάρξει αυτόνομα, να διαχειριστεί καταστάσεις και κρίσεις. Το άγχος υπονομεύει την ποιότητα ζωής και σίγουρα…δεν βοηθάει.

Για παράδειγμα, το να χάσει κάποιος τη δουλειά του είναι μια πρώτης τάξεως κρίση για εκείνον και τους δικούς του. Η συνθήκη αυτή μπορεί να αντιμετωπιστεί ως ενδιάμεση κατάσταση, μέχρι την ανεύρεση της επόμενης δουλειάς. Έτσι, αν ξεκινήσει αμέσως την αναζήτηση, περιορίζει σε μεγάλο βαθμό το άγχος και την αδράνεια που θα είχε λόγω στενοχώριας.

Ακόμη καλύτερη προοπτική θα ήταν η εκ των προτέρων ύπαρξη ενός <<plan B>> στο μυαλό του. Μια επιχείρηση ή φορέας, σχετικά με τον τομέα του, που θα μπορούσε δυνητικά να αποτελέσει την επόμενη επαγγελματική στέγη του. Εάν υπάρχει εκ των προτέρων η σκέψη ότι υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις, τότε η ψυχική ηρεμία διαταράσσεται στο ελάχιστο.

Βέβαια, πολλές φορές αυτό δεν γίνεται. Δεν μπορείς να προβλέψεις ότι θα είναι εφαρμόσιμες οι εναλλακτικές λύσεις τη στιγμή που θα τις χρειαστείς. Ωστόσο, το σημαντικό είναι η καλλιέργεια αυτής της ιδέας ως φιλοσοφίας ζωής, που θα κινητοποιεί για συνεχή ενεργητικότητα. Τελικά, αυτό που χρειάζεται είναι ευελιξία στη διαχείριση των καταστάσεων, και σχεδιασμός προσωπικής στρατηγικής διαχείρισής τους.

Ακόμη, μια άλλη έκφραση του άγχους σε στιγμές στρες είναι ο θυμός. Η εκρηκτική μας αντίδραση στα εξωτερικά ερεθίσματα δεν είναι άλλο παρά η εκτόνωση της πίεσης που προϋπάρχει μέσα μας. Και σίγουρα, οφείλεται σε δικούς μας λόγους. Η οργή που συσσωρεύεται μέσα μας προκαλεί μόνο αρνητισμό και επιπλέον πίεση. Έτσι, παρότι ο θυμός χρησιμοποιείται ως μηχανισμός άμυνας, απλά απορρυθμίζει τον ψυχισμό μας και μας απομακρύνει από τους γύρω ανθρώπους. Άραγε, οι θυμωμένοι άνθρωποι πόση ψυχική ισορροπία να έχουν;

Θυμίζω: οι περισσότερο ψυχικά υγιείς άνθρωποι είναι εκείνοι που έχουν τις περισσότερες εναλλακτικές λύσεις. Ένας άνθρωπος που στηρίζει τη ζωή του στην εύθραυστη ισορροπία του τώρα και όσων αυτό περιλαμβάνει και ένας άλλος που μεμψιμοιρεί ή θυμώνει για το πως είναι η ζωή του σήμερα και δεν δρα για να την αλλάξει… Αυτό που τους συνδέει είναι η απουσία αυτού που είπαμε εναλλακτική λύση, το σχέδιο διαφυγής από ένα ασφυκτικό τώρα, ή από ένα απροσδόκητα ζοφερό αύριο. Η διατήρηση της ψυχικής υγείας, στο κομμάτι που εξαρτάται από εμάς -και υπάρχει- είναι βασικός στόχος του ευ ζην.

Με άλλα λόγια, το να μην ξεφύγει κανείς απαιτεί προϋπόθεση του να υπάρχει κάτι για το οποίο αξίζει να προσπαθεί. Στον πυρήνα της ύπαρξης του καθένα υπάρχουν πρόσωπα, έννοιες και ”πράγματα” για τα οποία παλεύει και ελπίζει. Επομένως, η ζωή μπορεί να ιδωθεί με νέα μάτια, στη βάση ότι υπάρχει προοπτική και κάθε ματαίωση δεν σηματοδοτεί το τέλος.

Τελικά, οι εναλλακτικές λύσεις μπορούν να κρατήσουν το μυαλό μας υγιές και προσηλωμένο εκ νέου, σε ένα στόχο που έχει ξανά πολλές πιθανότητες να πετύχει.