Γιατί φοβόμαστε το διαφορετικό;

Γιατί φοβόμαστε το διαφορετικό;
17 Shares

Ο άνθρωπος στην πορεία των αιώνων έχει εξελιχθεί απίστευτα όχι μόνο βιολογικά, αλλά και πνευματικά. Έχουμε εμπλουτίσει τρομερά ως ανθρώπινο είδος τις γνώσεις μας για τον κόσμο, για τους εαυτούς μας και για το πώς λειτουργεί το ίδιο μας το σώμα. Κι όμως κάποιες τάσεις φαίνεται να είναι τόσο βαθιά χαραγμένες μέσα μας, που δεν μπορούμε να τις ξεπεράσουμε με κανέναν τρόπο, όσο κι αν αλλάξουμε κατά τα άλλα. Η τάση που με προβληματίζει περισσότερο, γιατί φαίνεται να επιμένει και ταυτόχρονα να παίρνει διαφορετικές μορφές συνεχώς χωρίς να γίνεται αντιληπτή από τους περισσότερους, είναι η τάση μας να φοβόμαστε το διαφορετικό, το ξένο. Είτε σε συλλογικό είτε σε ατομικό επίπεδο, φαίνεται να μην μπορούμε να δεχτούμε χωρίς αντίσταση (συχνά βίαιη) κάτι με το οποίο δεν είμαστε εξοικειωμένοι.

Ο δαίμονας με τα πολλά πρόσωπα

Είτε πρόκειται για τα ρούχα που (δεν) φοράει κάποιος, την μουσική που ακούμε, τον τρόπο ομιλίας, το χρώμα του δέρματος ή τον σεξουαλικό προσανατολισμό κάποιου, φαίνεται πως έχουμε μία έμφυτη τάση να αντιμετωπίζουμε με επιφυλακτικότητα, φόβο ή και εχθρικότητα συμπεριφορές και ανθρώπους που αντιλαμβανόμαστε ως «διαφορετικούς» από εμάς για τον ένα ή τον άλλο λόγο. Η τάση μας αυτή συχνά παίρνει άλλες μορφές και ντύνεται με ιδεολογικές και εκλογικευμένες ενδυμασίες, ώστε συχνά δεν την αναγνωρίζουμε.

Το bullying που δέχεται ένα παιδί επειδή φοράει γυαλιά από μικρή ηλικία, ο φανατικός πατριωτισμός κι η μισαλλοδοξία, ο θρησκευτικός φανατισμός, ο ρατσισμός και η ομοφοβία έχουν όλα κοινή βάση. Μπορεί να μην μοιάζουν και τόσο εξωτερικά, αλλά κατά βάθος βασίζονται και τροφοδοτούνται από την κοινή παραδοχή ότι αυτός/οι που έχουμε απέναντι μας είναι με κάποιον θεμελιώδη και αξεπέραστο τρόπο διαφορετικοί από εμάς και άρα δεν αξίζουν τον σεβασμό, πόσο μάλλον την υποστήριξη και τη βοήθεια μας.

Σχετικό άρθρο: Το πρόβλημα με τη νοσταλγία

Φόβος για το διαφορετικό: Ένα ακόμη εξελικτικό κατάλοιπο;

Αυτή η τακτική προς το «ξένο» εξυπηρετούσε πολύ την ανθρωπότητα κάποτε, όταν ζούσαμε σε ένα μικρό χωριό όλη μας τη ζωή και αλληλεπιδρούσαμε σχεδόν αποκλειστικά με ανθρώπους που είχαν μεγαλώσει και ζήσει στις ίδιες περιβαλλοντικές, οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες με εμάς. Αυτό το εχθρικό αίσθημα προς τους ξένους κάθε είδους έκανε τις μικρές κοινωνίες πιο δεμένες και δυνατές, συμβάλλοντας στην επιβίωση όλων των μελών τους.

Από τότε όμως τα πράγματα έχουν αλλάξει δραστικά με την ανάπτυξη των μέσων μαζικής μεταφοράς και του διαδικτύου. Σήμερα, η αλληλεπίδραση με άτομα με διαφορετικό πολιτισμικό υποβάθρο, διαφορετικό χρώμα ή διαφορετική θρησκεία είναι πρακτικά αναπόφευκτη. Η αλληλεπίδραση αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, καθώς δημιουργούνται πολυπολιτισμικές κοινωνίες, ενώ ακόμη και πολύ απομακρυσμένα γεωγραφικά κράτη αναπόφευκτα αλληλεπιδρούν οικονομικά και πολιτικά.

Είμαστε όντως τόσο όμοιοι μεταξύ μας και διαφορετικοί από τους «άλλους»;

Τι συμβαίνει λοιπόν όταν «ξένοι» άνθρωποι γνωρίζονται και αλληλεπιδρούν μεταξύ τους; Αν μπορέσουμε να αφήσουμε για λίγο στο περιθώριο την έμφυτη τάση μας να φοβόμαστε το διαφορετικό, αργά ή γρήγορα θα καταλάβουμε ότι οι διαφορές μας δεν είναι τόσο μεγάλες ούτε τόσο θεμελιώδεις όσο νομίζαμε. Κι ότι από την άλλη μια ξένη ομάδα ανθρώπων δεν είναι τόσο ομοιογενής όσο θα ήθελαν κάποιοι να πιστεύουμε. Μπορεί με κάποιον «ξένο» να έχουμε πολύ περισσότερα κοινά χαρακτηριστικά από ότι με τον γείτονα μας.

Παντού υπάρχουν άνθρωποι βασανισμένοι και άνθρωποι που τους αρέσει να βασανίζουν άλλους. Άνθρωποι που εγκληματούν και άνθρωποι που κάνουν ανόητες πράξεις. Η άγνοια μας και η τάση μας να υπεραπλουστεύουμε τα πάντα, μας κάνουν από τη μία να ταυτίζουμε ολόκληρες ομάδες ανθρώπων με τα μακράν χειρότερα μέλη τους, κι από την άλλη να ορθώνουμε ανυπέρβλητα τείχη με βάση τις συγκεκριμένες (σχετικά μικρές στην πραγματικότητα) διαφορές που αντιλαμβανόμαστε ότι μας χωρίζουν από τους «άλλους».

Όλοι είμαστε πρώτα από όλα άνθρωποι

Στη συντριπτική μας πλειοψηφία, οι άνθρωποι θέλουμε πρωτίστως να αγαπήσουμε και να αγαπηθούμε, να ζήσουμε μία ευτυχισμένη ζωή. Αν δώσουμε έμφαση σε αυτές τις βαθύτερες επιθυμίες μας και προσπαθήσουμε να θυμόμαστε ότι και οι «διαφορετικοί» άνθρωποι έχουν πιθανότατα τις ίδιες με εμάς ανθρώπινες επιθυμίες, θα εκπλαγούμε όταν μας δοθεί μία ευκαιρία να τους γνωρίσουμε πραγματικά. Και σιγά σιγά ίσως κάποτε πάψουμε να γινόμαστε έρμαια του φόβου και του μίσους που ξεκινάνε από κάπου βαθιά μέσα μας και τροφοδοτούνται από κάποιους που δεν νοιάζονται στο ελάχιστο για το καλό μας. Προσωπικά δεν είμαι πολύ αισιόδοξος, αλλά η (ανθρώπινη) ελπίδα πεθαίνει τελευταία.


Διαφήμιση

Τροφή για σκέψη κάθε Κυριακή πρωί!

* indicates required

Είμαι ο Γιάννης και απολαμβάνω απίστευτα να γράφω στον ελεύθερο μου χρόνο για σημαντικά θέματα που με απασχολούν και συνήθως με αγγίζουν προσωπικά, τα οποία αξίζουν λίγη περισσότερη σκέψη από ότι συνηθίζουμε να τους αφιερώνουμε. Μπορείτε να με βρείτε στο facebook αλλά και να διαβάσετε περισσότερα άρθρα μου, στα αγγλικά, στο προσωπικό μου blog (hearmeout103.wordpress.com). Θα ήθελα πολύ να μαθαίνω τις σκέψεις/απόψεις σας πάνω στα θέματα που θίγω, οπότε μην διστάσετε να τις εκφράσετε στα σχόλια ή να επικοινωνήσετε μαζί μου!