Ο ρομαντισμός είναι ένα φιλοσοφικό κίνημα που εμφανίστηκε στα μέσα του 18ου αιώνα, πρωτίστως στα έργα Ευρωπαίων συγγραφέων, ποιητών και καλλιτεχνών. Δεν έχει σχέση που τα ονόματα τους ίσως έχουν προ πολλού ξεχαστεί, γιατί τα κύματα που προκάλεσαν παίζουν ακόμη και σήμερα καθοριστικό ρόλο στο πως καταλαβαίνουμε και διαχειριζόμαστε τη θεμελιώδη έννοια της αγάπης και των κανόνων που την κυβερνούν. Σίγουρα τότε πρωτοειπώθηκε η αφελέστατη έκφραση “στην αγάπη και στον πόλεμο δεν υπάρχουν κανόνες”. Επειδή στον πόλεμο τουλάχιστον υπάρχουν σίγουρα εγκλήματα άρα και κανόνες. Το ότι είναι κάπως ρευστοί και σε έναν σημαντικό βαθμό υποκειμενικοί, δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν. Ιστορικά στον πόλεμο τους κανόνες ορίζει συνήθως εκ των υστέρων ο νικητής, η δύναμη που επικρατεί τελικά. Όσον αφορά την αγάπη, τους κανόνες τους έχει θέσει το ιδεολογικό κίνημα που έχει κυριαρχήσει στις συνειδήσεις των ανθρώπων… Και στον τομέα του έρωτα και της αλληλεπίδρασης με τον ή την σύντροφο μας έχει εδώ και 2-3 αιώνες κυριαρχήσει ολοκληρωτικά ο ρομαντισμός.

αγάπη, ρομαντισμός, σύντροφος, σχέση

Που είναι το κακό θα μου πείτε και που τη βλέπω την καταστροφή. Δεν είναι θεμιτό να είμαστε σε ένα βαθμό ρομαντικοί; Ίσως όχι σε άλλους τομείς της ζωής μας, όπου το αντίθετο του ρομαντικός είναι ρεαλιστής, αλλά στην αγάπη όλοι δεν θέλουμε από τον/την σύντροφο μας να είναι λιγουλάκι ρομαντικοί; Εδώ τα εναλλακτικά επίθετα είναι ψυχρός, αναίσθητος, απόμακρος και άλλα συναφή. Η απόλυτη έκφραση αγάπης τυπικά περιγράφεται ως “τόοοσο ρομαντική”. Ο ρομαντισμός δεν μας έβγαλε από την εποχή όπου οι γάμοι ήταν μελετημένες οικονομικές ή/και πολικές επιλογές μιας οικογένειας και κανείς δεν ρωτούσε του μελλόνυμφους (ιδίως τη μέλλουσα σύζυγο, όπως μας έχουν τονίσει αμέτρητες δραματικές ιστορίες αγάπης) για τα συναισθήματα και τις επιθυμίες τους; Που είναι το πρόβλημα;

Μακάρι το πρόβλημα να ήταν μόνο ένα…

Ο κεντρικός ρόλος των συναισθημάτων

Σε πολλούς τομείς της ζωής μας έχουμε μάθει ότι η λογική είναι αυτή που πρέπει να οδηγεί τις αποφάσεις μας, ενώ τα συναισθήματα παίζουν δευτερεύων ρόλο. Βλέπουμε τα συναισθήματα ως το αντίπαλο δέος της νοημοσύνης και της ευφυίας, ενώ στην πραγματικότητα η συναισθηματική νοημοσύνη έχει τεράστια σημασία στις ζωές μας, όπως έχω εμφατικά υποστηρίξει στο παρελθόν. Αλλά όταν πρόκειται για την αγάπη, τα πράγματα αντιστρέφονται. Στην αγάπη δεν έχει τα ηνία η λογική, αλλά τα συναισθήματα και το ένστικτο μας.

αγάπη, ρομαντισμός, σύντροφος, σχέση

Ας πάρουμε για παράδειγμα την έννοια του κεραυνοβόλου έρωτα, την έμφαση που δίνουμε στην πρώτη εντύπωσή μας για κάποιον που μπορεί να μας ενδιαφέρει ερωτικά. Ο καθοριστικός παράγοντας για το αν θα δείξουμε ενδιαφέρον ή αν θα κάνουμε κάποια κίνηση είναι συνήθως αυτή η πρώτη εντύπωση. Πόσο αφελές είναι να νομίζουμε ότι οι πληροφορίες που παίρνουμε τόσο πρώιμα μπορεί να αρκούν για να μας καθοδηγήσουν στην ερωτική μας ζωή; Σκεφτείτε πόσα κρύβουμε οι ίδιοι για τον εαυτό μας, ακόμη κι από τους κοντινούς μας ανθρώπους – πόσα δεν καταλαβαίνουμε εμείς οι ίδιοι για τους εαυτούς μας… Τι ουσιαστικό μπορούμε να καταλάβουμε για έναν ξένο με την πρώτη ή δεύτερη ματιά;

Και το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην αρχή μίας σχέσης. Καθ’όλη τη διάρκεια μιας ερωτικής μας σχέσης τείνουμε να την αξιολογούμε με βάση την ένταση και την ποιότητα των συναισθημάτων που έχουμε για τον σύντροφο μας. Το πάθος κι ο ενθουσιασμός είναι στα ύψη τους πρώτους μήνες, μόνο για να αρχίσουν να φθίνουν με μαθηματική ακρίβεια στη συνέχεια. Η ασφάλεια και η σταθερότητα στη ζωή μας δεν έχει και τόση σημασία, αν εκείνη η αρχική σπίθα έχει χαθεί. Δεν είμαστε πια ερωτευμένοι όπως στην αρχή και η σχέση μας έχει  συνεπώς αποτύχει. Όταν δε αποκτήσουμε και παιδιά, που η καθημερινότητα αρχίζει να περιστρέφεται όλο και περισσότερο γύρω από πρακτικά θέματα, στραγγίζοντας μας από ενέργεια για οτιδήποτε ρομαντικό, απογοητευόμαστε ακόμη περισσότερο.

Ο ρομαντισμός μας έχει μάθει να ταυτίζουμε την αγάπη με τα έντονα συναισθήματα και άρα την απουσίας τους ως απώλεια της αγάπης που υπήρχε κάποτε. Αν κάνουμε την υπέρβαση και σκεφτούμε λίγο λογικά, αυτός ο τρόπος σκέψης δεν είναι παρά μία συνταγή για αποτυχία. Ποιος μπορεί να διατηρήσει τέτοια έντονα συναισθήματα για δεκαετίες και να συνεχίσει να δείχνει πάθος με την ίδια ένταση που ένιωθε στην αρχή, όταν έχει ζήσει με κάποιον χρόνια κι έχει και παιδιά να μεγαλώσει;

αγάπη, ρομαντισμός, σύντροφος, σχέση

Ο ιδανικός σύντροφος

Ίσως από τις πιο γνωστές έννοιες που έχει κάνει δημοφιλείς ο ρομαντισμός είναι αυτή του ιδανικού συντρόφου (soulmate). Η αποστολή μας στην αγάπη είναι να βρούμε εκείνο το ένα άτομο που μπορεί να μας προσφέρει όλα όσα θέλουμε και χρειαζόμαστε. Το τέλειο ταίρι μας, το έτερον μας ήμυσι, είναι κάπου εκεί έξω. Δεν πρέπει λοιπόν να συμβιβαστούμε με τίποτα λιγότερο. Ο/η σύντροφος μας πρέπει να είναι ο ιδανικός μας εραστής, ο καλύτερος μας φίλος, ο πιο σοφός μας σύμβουλος και η απόλυτη συναισθηματική μας σανίδα.

Πρέπει να νιώθουμε υπέροχα όταν είμαστε με την σύντροφο μας και μαζί πρέπει να θέλουμε να είμαστε συνέχεια. Δεν μπορεί να θέλουμε περισσότερο ή έστω εξίσου να περνάμε χρόνο με τους φίλους μας (και μάλιστα μόνοι μας!), αυτό θα ήταν ένδειξη ότι η σχέση μας δεν καλύπτει όλες τις ανάγκες μας. Μπορεί αντιθέτως ο σύντροφος μας να είναι καταπληκτικός από όλες τις απόψεις, εκτός από το κρεβάτι. Σε αυτή την περίπτωση ή θα τελειώσουμε τη σχέση αργά ή γρήγορα (συχνά έχοντας πρώτα κοιμηθεί με κάποιον άλλο που μας έδωσε εκείνη την σεξουαλική ικανοποίηση που καταπιέζαμε και μας έλειπε) ή θα αποδεχτούμε ότι η μοίρα μας είναι να είμαστε σεξουαλικά ανικανοποίητοι στην αιωνιότητα.

Από την άλλη εφόσον περιμένουμε να βρούμε αυτόν τον ιδανικό σύντροφο, ψάχνουμε για μία σχέση όπου δεν θα χρειαστεί να προσπαθήσουμε για τίποτα. Αν ο σύντροφος μας ήταν “ο ένας”, δεν θα χρειαζόταν να καταπιέζουμε τις επιθυμίες μας ούτε να παλεύουμε για να ικανοποιηθούν. Όλα θα έπρεπε να λειτουργούν λίγο πολύ αυθόρμητα ή τουλάχιστον όλες οι δυσκολίες ανάμεσα στο ζευγάρι να προσπερνιούνται με μια σχετική ευκολία. Αν υπάρχουν ανυπέρβλητα προβλήματα, τότε το ταίρι που ψάχνουμε ακόμη μας διαφεύγει. Ο ρομαντισμός μας δίνει με άλλα λόγια την δικαιολογία να μην ιδρώσουμε και πολύ για να χτίσουμε μια σχέση. Αν ψάξουμε λίγο ακόμη, ίσως το επόμενο αγόρι μας να είναι ο σύντροφος της ζωής μας, η αδελφή ψυχή μας. Οι περισσότεροι ενήλικες έχουμε (με τον εύκολο ή τον δύσκολο τρόπο) ωριμάσει αρκετά ώστε να καταλαβαίνουμε πόσο παραπλανητική είναι αυτή η θεώρηση στην αγάπη, αν και κατά βάθος νομίζω ότι όλοι κουβαλάμε αυτή την προσδοκία σε κάθε καινούργια σχέση.

Υπάρχει κανείς που πραγματικά την έχει ικανοποιήσει;

αγάπη, ρομαντισμός, σύντροφος, έρωτας, σχέση

Η σημασία της αποκλειστικότητας

Μαζί με τα συναισθήματα, ο ρομαντισμός έβαλε στο επίκεντρο των ρομαντικών σχέσεων και το σεξ. Για τη συντριπτική πλειοψηφία οι κακές ποιοτικά ή/και σπάνιες ερωτικές συνευρέσεις με την σύντροφο μας δεν είναι κάτι το αποδεκτό. Είναι πηγή δυσφορίας και συχνά θυμού, μακροπρόθεσμα εγγυημένης δυστυχίας. Γιατί η σεξουαλική πράξη είναι, σύμφωνα με τα ρομαντικά πρότυπα, η απόλυτη έκφραση αγάπης. Αν δεν λειτουργεί καλά, αν δεν το κάνουμε αρκετά συχνά, τότε αυτό αντικατοπτρίζει πολύ πιο βαθιά προβλήματα. Αν δεν θέλει να κοιμηθεί μαζί μου, αν δεν τον ελκύω ερωτικά όπως όταν γνωριστήκαμε, τότε μήπως δεν με αγαπάει πια; Το απόλυτο αμάρτημα βέβαια σε μία σχέση στην εποχή του ρομαντισμού είναι να κοιμηθείς (έστω και μία φορά – μα δεν σήμαινε τίποτα!) με κάποιον άλλο. Είναι η απόλυτη προδοσία και ίσως ένας από τους πιο συχνούς λόγους που οι σύγχρονες σχέσεις καταρρέουν.

Σήμερα μας φαίνεται αυτονόητο ότι το καλό και αποκλειστικό σεξ με τον σύντροφο μας είναι καθοριστικής σημασίας, αλλά δεν ήταν πάντα έτσι. Για το μεγαλύτερο μέρος της ανθρώπινης ιστορίας ο γάμος, το σεξ και η αγάπη ήταν πράγματα ανεξάρτητα. Ο γάμος εξυπηρετούσε πρωτίστως πρακτικούς σκοπούς, το σεξ την αναπαραγωγή κι αν στην πορεία προέκυπτε κι αγάπη καλώς. Οι πολλαπλοί σεξουαλικοί σύντροφοι από την άλλη δεν ήταν έγκλημα. Οι άνθρωποι καταλάβαιναν ότι μπορεί κανείς να κάνει σεξ με ανθρώπους που δεν αγαπάει ή/και να μην αγαπάει την σύζυγο του. Δεν ισχυρίζομαι ότι τα πράγματα ήταν καλύτερα τότε, απλά ότι οι κανόνες που σήμερα θεωρούνται αυτονόητοι στην αγάπη δεν ήταν πάντα έτσι και δεν χρειάζεται να είναι. Γιατί να μην μπορούμε να έχουμε χαρούμενη και γεμάτη αγάπη σχέση με τον σύντροφο μας, χωρίς απαραίτητα να είναι ο ίδιος που μας ικανοποιεί σεξουαλικά στο διηνεκές ή και αντίστροφα;

αγάπη, ρομαντισμός, σύντροφος, σχέση, έρωτας

Η σημασία της αρχής μιας σχέσης

Ίσως η πιο μεγάλη ψευδαίσθηση που μας έχει δημιουργήσει ο ρομαντισμός οφείλεται στην έμφαση που δίνει στο πως αρχίζει μία ερωτική σχέση. Η έμφαση αυτή καταδεικνύεται εξαιρετικά στην μεγάλη πλειοψηφία των ιστοριών αγάπης με τις οποίες έχουν μεγαλώσει και ωριμάσει πολλές γενιές. Προσπαθήστε να σκεφτείτε μία τέτοια ιστορία που να μην επικεντρώνεται στο πως δύο άνθρωποι προσπερνάνε μία σειρά από εμπόδια για να γίνουν τελικά ζευγάρι. Κι εκεί η ιστορία τελειώνει: “Και έζησαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα…”. Έτσι βγαίνουμε κι εμείς στην αναζήτηση για την αγάπη, υποσυνείδητα περιμένοντας να έρθει από το happy end. Το μόνο πραγματικό τέλος σε μία σχέση βέβαια είναι ο χωρισμός ή ο θάνατος κι αυτά είναι δύο πράγματα που αποφεύγουμε πάση θυσία να σκεφτούμε σε μία σχέση. Πόσο προβληματική λοιπόν η προσδοκία ότι όλα κάποια στιγμή θα στρώσουν και θα είμαστε απλά χαρούμενοι στην με τον/την σύντροφο μας;

Η αφελέστατη αυτή ψευδαίσθηση θα έχετε παρατηρήσει ότι μπλέκεται με τα περισσότερα από τα παραπάνω προβλήματα του ρομαντισμού. Και όντως δεν πρόκειται για διακριτά σημεία που μπορούμε να τα καταγράψουμε σε μία λίστα για να προσέχουμε να μην πέφτουμε στην παγίδα τους. Είναι ένας ολόκληρος τρόπος σκέψης που όσο ταπεινά κι αν ξεκίνησε, έχει περάσει στο υποσυνείδητο όλων στον σύγχρονο δυτικό κόσμο. Και το μόνο που πετυχαίνει πλέον είναι να χτίζει εξαιρετικά ψηλές προσδοκίες, σε μεγάλο βαθμό ουτοπικές, που αργά ή γρήγορα γκρεμίζονται και μας αφήνουν δυστυχισμένους. Ξανά και ξανά.

Οι περισσότεροι φαντάζομαι αναγνωρίζετε πόσο αστείες ακούγονται αυτές οι προσδοκίες όταν τις διαβάζετε σε ένα τέτοιο άρθρο. Αλλά όπως κι εγώ σίγουρα μπορείτε να βρείτε ουκ ολίγες συμπεριφορές σας που πηγάζουν από ακριβώς αυτές τις παράλογες απαιτήσεις που έχει θέσει ο ρομαντισμός στις ερωτικές ζωές μας και που κανείς δεν φαίνεται διατεθειμένος να αμφισβητήσει. Καιρός είναι να βάλουμε πιο ώριμους, προσγειωμένους κανόνες και προσδοκίες στις σχέσεις μας, αν θέλουμε πραγματικά να είμαστε λίγο πιο ευτυχισμένοι.

Ίσως να ξεκινήσουμε δημιουργώντας πιο ρεαλιστικές ιστορίες αγάπης, όπως πολύ εύστοχα εξηγεί ο Alain de Botton σε αυτό το βίντεο.

ΥΓ Δεν θα κρύψω ότι ο Alain de Botton με ενέπνευσε σε μεγάλο βαθμό για αυτό το θέμα. Σας προτείνω λοιπόν να δείτε ομιλίες και βίντεο του γύρω από τον ρομαντισμό και την αγάπη αλλά και πολλά άλλα θέματα πρακτικής, καθημερινής φιλοσοφίας που εξερευνεί μεταξύ άλλων στο κανάλι του το School of Life στο Youtube. #notsponsored

Σημείωση

Αγοράζοντας βιβλία μέσω των συνδέσμων του baktoblog, μας βοηθάς στο να συνεχίσουμε να γράφουμε υψηλής ποιότητας κείμενα.


Δωρεάν ebook «Τροφή για σκέψη»: Κατέβασε το σε 3 βήματα


Previous articleΜια βαλίτσα μαύρο χαβιάρι – Κριτική Βιβλίου
Next articleΤο άγχος της καθημερινής πρωτιάς
Avatar
Είμαι ο Γιάννης και απολαμβάνω απίστευτα να γράφω στον ελεύθερο μου χρόνο για σημαντικά θέματα που με απασχολούν και συνήθως με αγγίζουν προσωπικά, τα οποία αξίζουν λίγη περισσότερη σκέψη από ότι συνηθίζουμε να τους αφιερώνουμε. Μπορείτε να με βρείτε στο facebook αλλά και να διαβάσετε περισσότερα άρθρα μου, στα αγγλικά, στο προσωπικό μου blog (hearmeout103.wordpress.com). Θα ήθελα πολύ να μαθαίνω τις σκέψεις/απόψεις σας πάνω στα θέματα που θίγω, οπότε μην διστάσετε να τις εκφράσετε στα σχόλια ή να επικοινωνήσετε μαζί μου!

2 COMMENTS

  1. Καλημέρα σας!! 🙂
    Δεν θα μπορούσα να συμφωνήσω περισσότερο με τις απόψεις σας ( όσον αφορά στο παραπάνω άρθρο)!!! Ναι , ναι, και πάλι ΝΑΙ!!!
    Σας εύχομαι ένα όμορφο υπόλοιπο καλοκαιριού, με ξεκούραση, γέλια και χαρούμενες στιγμές!! 🙂 🙂

    Mε εκτίμηση,
    Στέλλα.

    • Χαίρομαι πολύ που σας άρεσε το άρθρο και συμφωνείτε με όσα έχω γράψει εδώ!
      Το θέμα βέβαια μας επηρεάζει όλους και σίγουρα χωράει περαιτέρω συζήτηση.
      Καλό καλοκαίρι κι από εμένα 🙂

Comments are closed.