Το πνεύμα υπερισχύει του σώματος;

Το πνεύμα υπερισχύει του σώματος;
6 Shares

Αρθρογράφος: Γιάννης Γεωργιάδης. Διαβάστε το blog του Γιάννη «HEAR ME OUT»  και ακολουθήστε τον στο Facebook και Twitter


Όσο κι αν έχουν αναπτυχθεί οι επιστήμες της ιατρικής και της βιολογίας, όσο κι αν έχουμε επεκτείνει την κατανόησή μας για το ανθρώπινο σώμα κι όσα μυστήρια του κι αν έχουμε καταφέρει να λύσουμε, ένα παραμένει ακόμη άλυτο: ο εγκέφαλος, το ανθρώπινο μυαλό. Παρότι σήμερα καταλαβαίνουμε πολλά περισσότερα για τη δομή και τη λειτουργία του απ’ότι μερικές δεκαετίες παλαιότερα, ακόμη απέχουμε πολύ από το να δώσουμε απαντήσεις σε πολύ θεμελιώδη ερωτήματα όπως: Πώς γεννώνται τα συναισθήματα; Πώς αποθηκεύονται οι γνώσεις κι οι εμπειρίες μας; Πώς ακριβώς συμμετέχουν οι διάφορες δομές του εγκεφάλου στην προσωπικότητα μας; Σε τι οφείλονται οι ψυχιατρικές παθήσεις;

Μπορεί να μην έχουν βρεθεί πειστικές απαντήσεις σε τίποτα από τα παραπάνω, αλλά στην προσπάθεια να βρεθούν, έχουν διαπιστωθεί και μελετηθεί εκτενώς οι δυνατότητες του ανθρώπινου εγκεφάλου. Ανάμεσα στις δυνατότητες αυτές είναι και η επίδραση που έχει το μυαλό στο ίδιο μας το σώμα. Αυτή έχει παρατηρηθεί κι επιβεβαιωθεί επανειλημμένα, ωστόσο συχνά στην καθημερινότητα μας φαίνεται ότι την υποτιμούμε δραματικά. Δηλώνουμε ανήμποροι να ελέγξουμε τις επιθυμίες της σαρκός μας και σταματάμε πριν καν ξεκινήσουμε την προσπάθεια για μια σημαντική αλλαγή στη ζωή μας. Το βασικό παράδειγμα αυτής της φαινομενικής αδυναμίας είναι οι εξαρτήσεις: από το φαγητό, τον τζόγο και το αλκοόλ, μέχρι την νικοτίνη και την ηρωίνη. Καταλαβαίνουμε ότι αυτές οι εξαρτήσεις μας κρατούν αλυσοδεμένους και μας εξαπατούν καθημερινά κάνοντας μας να νομίζουμε ότι μόνο σε αυτές μπορούμε να βρούμε την ευτυχία που τόσο επιθυμούμε. Κι όμως πιστεύουμε ότι το σώμα μας δεν μπορεί να τις απορρίψει ώστε να απελευθερωθεί το πνεύμα μας… αντ’αυτού κάνουμε απλώς βαρύγδουπες δηλώσεις ή επιφανειακές προσπάθειες χωρίς φυσικά κανένα αποτέλεσμα.

Η επιστήμη όμως έχει δείξει ξανά και ξανά την εντυπωσιακή επίδραση του μυαλού πάνω στο σώμα μας, με τα δύο καλύτερα τεκμηριωμένα παραδείγματα αυτής της επίδρασης να είναι η σωματοποίηση των συναισθημάτων και το placebo effect.

 

Το πρώτο, με απλά λόγια σημαίνει ότι τα συναισθήματά μας μπορεί να είναι τόσο έντονα που να προκαλούν διαταραχές στη φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού μας. Αίσθημα δύσπνοιας, ταχυκαρδίες, δυσκοιλιότητα, πονοκέφαλοι είναι κάποια από τα συνηθισμένα συμπτώματα, τα οποία ελλείψει άλλης εξήγησης μπορούν να αποδοθούν σε έντονο συναισθηματικό στρες. Δηλαδή το μυαλό μας επηρεάζει υποσυνείδητα σημαντικές λειτουργίες που σε κανέναν βαθμό δεν ελέγχουμε συνειδητά, προκαλώντας έτσι την εκδήλωση σωματικών συμπτωμάτων ενώ το πρόβλημα μας είναι καθαρά ψυχολογικό.

Είναι εντυπωσιακό το πόσο μπορεί να αποδιοργανώσει η κακή ψυχολογία τον υπόλοιπο οργανισμό μας χωρίς να το συνειδητοποιούμε. Ακόμη και η έκφραση «αρρώστησε από την στεναχώρια της» δεν είναι τόσο υπερβολική ή μεταφορική όσο ακούγεται, καθώς το παρατεταμένο άγχος και η θλίψη μπορούν να ρίξουν σημαντικά τις άμυνες μας απέναντι σε παθογόνα μικρόβια και να μας κάνουν ευπαθείς σε λοιμώξεις. Το ευερέθιστο έντερο είναι επίσης μία επίμονη έως ανυπόφορη κατάσταση με κυρίαρχο αίτιο το χρόνιο στρες. Ακόμη κι αν η ψυχολογική μας κατάσταση δεν είναι τόσο σοβαρή ώστε να χαρακτηριστεί ψυχιατρική, μπορεί να μας προκαλέσει σημαντικά προβλήματα υγείας, τα οποία συχνά είναι πολύ πιο επίμονα από τα αμιγώς σωματικά.

Το placebo effect από την άλλη, είναι η θετική επίδραση που έχει η πίστη μας ότι παίρνουμε κάποιο αποτελεσματικό φάρμακο στην πορεία της υγείας μας. Στην ουσία, αν πραγματικά πιστεύει κάποιος ότι παίρνει ένα καλό φάρμακο, η υγεία του μπορεί να βελτιωθεί σημαντικά ακόμη κι αν το χάπι που παίρνει είναι «ψεύτικο». Το μυαλό μας δηλαδή σπρώχνει τον οργανισμό μας να πολεμήσει την ασθένεια νομίζοντας ότι έχει έναν ισχυρό σύμμαχο στο πλάι του, βελτιώνοντας αισθητά την υγεία μας ακόμη κι αν αυτός ο σύμμαχος στην πραγματικότητα δεν υπάρχει. Κάτι αντίστοιχο μπορεί να συμβεί και αν πιστέψει πραγματικά ο ασθενής ότι μπορεί να νικήσει την πάθησή του, ώστε να δώσει τη λίγη επιπλέον ώθηση που χρειάζεται ο οργανισμός του για να τα καταφέρει.

Βέβαια, ο μόνος ηθικός τρόπος για να ελεγχθεί αυτό το φαινόμενο στις μέρες μας είναι στα πλαίσια κλινικών δοκιμών και με τη συναίνεση των ασθενών. Μετά από δεκαετίες τέτοιων δοκιμών είναι πλέον αδιαμφισβήτητος ο ρόλος του placebo effect στην πορεία τις υγείας των ασθενών και γι’αυτό για κάθε εντελώς νέο φάρμακο πριν βγει στην αγορά ελέγχεται η αποτελεσματικότητα του σε σχέση με το placebo, ώστε να αποδειχθεί αν όντως έχει σημαντική δράση από μόνο του. Και εδώ το μυαλό μας επηρεάζει τον οργανισμό μας, αλλά προς την αντίθετη κατεύθυνση, ενισχύοντας τους αμυντικούς και επουλωτικούς μηχανισμούς που φυσικά δεν βρίσκονται στον εκούσιο έλεγχο μας.

Πώς μπορούμε, λοιπόν, με όλα αυτά τα δεδομένα σήμερα να αμφισβητούμε την κυριαρχία του μυαλού πάνω στο σώμα μας και κατ’επέκταση στη ζωή μας; Να παραδινόμαστε αμαχητί στις επιθυμίες του σώματός μας, ακόμη κι αν γνωρίζουμε πόσο βλαπτικές μπορεί να είναι; Η φράση «Το μεν πνεύμα πρόθυμον, η δε σαρξ ασθενής» δεν μπορεί σήμερα να ερμηνεύεται κυριολεκτικά και να καθορίζει τις αποφάσεις μας. Στην πραγματικότητα το σώμα μας παίρνει τον έλεγχο μόνο όταν το πνεύμα μας είναι αδύναμο κι απρόθυμο και δεν τολμά να αντιταχθεί στις επιταγές της σαρκός. H αγγλική φράση «Mind over matter» εκφράζει πολύ καλύτερα την δυνατότητα του μυαλού μας να τιθασεύει τα φυσικά και σωματικά προβλήματα κι είναι ένας πολύ καλύτερος οδηγός για τη ζωή μας.


Τροφή για σκέψη κάθε Κυριακή πρωί!

* indicates required

Είμαι ο Γιάννης και απολαμβάνω απίστευτα να γράφω στον ελεύθερο μου χρόνο για σημαντικά θέματα που με απασχολούν και συνήθως με αγγίζουν προσωπικά, τα οποία αξίζουν λίγη περισσότερη σκέψη από ότι συνηθίζουμε να τους αφιερώνουμε. Μπορείτε να με βρείτε στο facebook αλλά και να διαβάσετε περισσότερα άρθρα μου, στα αγγλικά, στο προσωπικό μου blog (hearmeout103.wordpress.com). Θα ήθελα πολύ να μαθαίνω τις σκέψεις/απόψεις σας πάνω στα θέματα που θίγω, οπότε μην διστάσετε να τις εκφράσετε στα σχόλια ή να επικοινωνήσετε μαζί μου!