Τυφλή πίστη: Θεμιτή ή επικίνδυνη;

Είναι η τυφλή πίστη θεμιτή ή επικίνδυνη;
Είναι η τυφλή πίστη θεμιτή ή επικίνδυνη;

Όλοι έχουμε ανάγκη να πιστεύουμε σε κάτι. Όλοι χρειαζόμαστε κάτι ή κάποιον για να στηριχτούμε όταν η απελπισία μας κυριεύει και νιώθουμε ανήμποροι να αντιδράσουμε. Όσο δυνατοί κι αν νομίζουμε ότι είμαστε, δεν είμαστε άτρωτοι ούτε παντοδύναμοι. Γιατί είμαστε άνθρωποι, με ελαττώματα κι αδυναμίες. Όπως όμως εμείς χρειαζόμαστε στηρίγματα επειδή δεν είμαστε τέλειοι, έτσι και κανένα στήριγμα – είτε είναι άνθρωπος, είτε ιδέα, είτε αντικείμενο – δεν είναι τέλειο. Αλλά μέσα στην αβεβαιότητα και την απελπισία μας, είναι πολύ εύκολο να φτάσουμε να πιστεύουμε τυφλά σε κάτι ή κάποιον. Όσο κι ακούγεται όμορφο και ρομαντικό να αφηνόμαστε ολοκληρωτικά σε κάτι πέρα από εμάς και να το εμπιστευόμαστε, η τυφλή πίστη σε οτιδήποτε μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνα μονοπάτια.

Η τυφλή πίστη έχει συνέπειες

Στην καλύτερη περίπτωση απλά θα απογοητευτούμε (ότ)αν διαπιστώσουμε ότι η αυθεντία που δεν τολμούσαμε να αμφισβητήσουμε δεν είχε τελικά όλες τις σωστές απαντήσεις. Στην χειρότερη, θα συνεχίσουμε επ’ αόριστον να πιστεύουμε τυφλά ότι μας πλασάρει αυτή η αυθεντία, σχηματίζοντας απόψεις για τον κόσμο ή κάνοντας πράξεις που θεωρούμε απόλυτα σωστές, με σοβαρές συνέπειες για εμάς τους ίδιους αλλά και τους γύρω μας.

Το πιο κλασσικό και μαζικό παράδειγμα είναι η τυφλή πίστη σε έναν Θεό και στη θρησκεία που τον περιβάλλει. Απαραίτητη προϋπόθεση για την αποδοχή στον κύκλο των περισσότερων θρησκειών είναι η χωρίς τεκμήρια πίστη (“πίστευε και μη ερεύνα”) σε μία ανώτερη δύναμη που κυβερνάει σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό τις ζωές μας. Καθώς όμως ο Θεός ποτέ δεν παρουσιάζεται απευθείας στους πιστούς του, άνθρωποι και ανθρώπινες γραφές αναλαμβάνουν να μεταφέρουν τον “λόγο του Κυρίου”. Η τυφλή πίστη λοιπόν μεταφέρεται σε ανθρώπους και ανθρώπινα δημιουργήματα, κι αυτά με τις δικές τους αδυναμίες κι ελαττώματα.

Παρά τα οφέλη που μπορεί να έχει για τον καθένα μας προσωπικά η πίστη σε κάποιον Θεό, η αποδοχή χωρίς αμφισβήτηση του λόγου και των ενεργειών των εκπροσώπων του έχει δημιουργήσει πρόσφορο έδαφος στις καρδιές των πιστών για να οδηγηθούμε σε σταυροφορίες και την ιερά εξέταση, σε βομβιστικές τρομοκρατικές επιθέσεις, βίαιη ομοφοβία, αλλά και γενικότερη μισαλλοδοξία και διχόνοια σε πάρα πολλά επίπεδα της καθημερινότητας μας.

Πίστευε, αλλά ερεύνα

Πόσο αφελές κι επικίνδυνο μπορεί να είναι να πιστεύουμε ότι κάποιος είναι αλάνθαστος, ή ότι ένα κείμενο έχει όλες τις σημαντικές απαντήσεις; Ακόμη και τα μεγαλύτερα μυαλά στην ανθρώπινη ιστορία έχουν παραδεχτεί ότι είναι πολλά που δεν ξέρουν και κατανοούμε ότι δεν είναι λογικό να τους αντιμετωπίζουμε ως αυθεντίες πάνω σε οτιδήποτε, ακόμη και πάνω στο αντικείμενο που ειδικεύονται.

Ποιο είναι το αντίδοτο στο δηλητήριο της τυφλής πίστης; Η κριτική σκέψη. Μια έννοια που έχουμε ίσως μάθει να χρησιμοποιούμε σε χαζοεκθεσούλες στο σχολείο, αλλά μας φαίνεται τόσο ασαφής κι αόριστη που σχεδόν χάνει το πρακτικό νόημα της. Ας χρησιμοποιήσουμε μια πιο καθημερινή λέξη τότε: αμφιβολία (doubt). Μπορούμε και πρέπει να αμφισβητούμε τους πάντες και τα πάντα. Όχι με πνεύμα μηδενιστικό και αντιδραστικό, αλλά με υγιή καχυποψία απέναντι σε οτιδήποτε δεν συνοδεύεται από εμπειρικά δεδομένα, λογικά επιχειρήματα ή απτά τεκμήρια, ακόμη και τις ίδιες μας τις απόψεις για τον κόσμο.

Εσείς τι νομίζετε; Είναι ωφέλιμη η τυφλή πίστη σε οτιδήποτε; Θα ήθελα πολύ να μάθω τη γνώμη σας στα σχόλια!

Σχετικό άρθρο: Αμαρτία: Πώς οδηγεί στη θυματοποίηση;

 


Διαφήμιση


Είμαι ο Γιάννης και απολαμβάνω απίστευτα να γράφω στον ελεύθερο μου χρόνο για σημαντικά θέματα που με απασχολούν και συνήθως με αγγίζουν προσωπικά, τα οποία αξίζουν λίγη περισσότερη σκέψη από ότι συνηθίζουμε να τους αφιερώνουμε. Μπορείτε να με βρείτε στο facebook αλλά και να διαβάσετε περισσότερα άρθρα μου, στα αγγλικά, στο προσωπικό μου blog (hearmeout103.wordpress.com). Θα ήθελα πολύ να μαθαίνω τις σκέψεις/απόψεις σας πάνω στα θέματα που θίγω, οπότε μην διστάσετε να τις εκφράσετε στα σχόλια ή να επικοινωνήσετε μαζί μου!

10 ΣΧΟΛΙΑ

  1. Στη μία άκρη βρίσκεται η πίστη και στην άλλη η λογική.το να πιστεύεις όμως ,έχοντας κριτική σκέψη βρίσκεται κάπου στα μισά του νοητου αυτού ανεμούριου ! Κατ’εμέ η πόλωση προτιμάται απο τεμπέληδες και εγωιστές.Ως τέτοιος βλέπω τον ανθρώπινο παράγοντα να υπερισχύει σε ολες τις θρησκείες περιορίζοντας την θεϊκή παρέμβαση σε εμπειρίες και εξηστορήσεις τρίτων..

    • Chris δεν είμαι φυσικά σίγουρος αλλά πιστεύω στη μέση κρύβεται η θέληση να αλλάξεις αυτά που έχουμε μάθει όλοι από μικρή ηλικία, η διάθεση για αλλαγή με το να δημιουργήσεις αμφιβολίες για το σύστημα πιστεύω που έχει ο καθένας μας. Για να δημιουργηθεί αλλαγή σε πολλά πράγματα ο εγωισμός που έχει ο καθένας δεν πρέπει να «ξυπνάει». Όταν λες ότι οι άνθρωποι που πιστεύουν στην πολικότητα είναι εγωιστές, τελείωσε, τους έχεις ονοματίσει πριν καν συζητήσεις μαζί τους. Είσαι ήδη αρνητικός στην κάθε διαφορετική άποψη γιατί έχεις διαμορφώσει ήδη τη γνώμη σου για αυτούς. Get every man a chance να εξηγήσει την οπτική του γωνία, ακόμα και αν είναι «δογματικός»

    • Η υπεραπλούστευση τύπου άσπρο-μαύρο (και κατ’επέκταση η πόλωση που αυτή φέρνει) είναι πράγματι μια «τεμπέλικη» πρακτική (με την έννοια ότι το μυαλό μας προσπαθεί να απλοποιήσει έναν απείρως περίπλοκο κόσμο για να τον κατανοήσει πιο εύκολα), αλλά όλοι καταφεύγουμε εκεί στο ένα ή το άλλο θέμα. Το ότι το κάνουμε δεν μας χαρακτηρίζει σαν ανθρώπους. Το να το αναγνωρίζουμε ίσως σημαίνει ότι είμαστε πιο ώριμοι, αλλά κι αυτό μία απλούστευση είναι. Ακόμη και η λογική με την πίστη (εννοιολογικά σε μεγάλο βαθμό αντίθετες) μπορεί να συνυπάρχουν πολύ έντονα σε έναν άνθρωπο, χωρίς να αλλοιώνει ή να περιορίζει η μία την άλλη – βλ θρήσκους εξαιρετικούς επιστήμονες. Τίποτα δεν είναι άσπρο-μαύρο. Στο κομμάτι για τις θρησκείας δεν κατάλαβα τι ακριβώς εννοείς, αν και έχω την αίσθηση ότι γενικά συμφωνώ 😛

      • Αυτό το Θρήσκους εξαιρετικούς επιστήμονες, ποτέ δεν το κατάλαβα. Πως είναι δυνατόν ένα επιστήμονας, να τάσσεται υπέρ των θρησκειών ενώ είναι εκ διαμέτρου αντίθετα έννοιες. Στην επιστήμη θέλεις έρευνα-αποδειξη ενώ στην θρησκεία τίποτα από τα δύο. !

        Ίσα ίσα, τέτοιους επιστήμονες βλέπουν οι θρήσκοι και ενισχύουν ακόμα περισσότερα την πίστη τους

  2. Ως άθεος έχω να πω ότι η λέξη πίστη από μόνη της σημαίνει ότι ακολουθώ κάτι χωρίς απαραίτητα να έχω αποδείξεις. Από κει και πέρα, αυτός που πιστεύει πρέπει να το γνωρίζει καλά αυτό. Βέβαια, υπάρχουν και οι καλοθελητές που ενισχύουν την πίστη με διάφορα τεχνάσματα ή ψευδής αναφορές σε πράγματα και καταστάσεις, που και πάλι αιωρούνται στην αβεβαιότητα χωρίς ίχνος απόδειξης.
    Η επιστήμη από την άλλη, έχει αποδείξει ότι αν κάποιος πιστεύει κάτι πολύ, μπορεί και να του συμβεί. Να δει τον Θεό, ένα άλογο να πετάει. Αλλά αυτό θα το βιώσει μόνο αυτός, που σημαίνει ότι έχει υποβληθεί στο φαινόμενο Placebo, Αυθυποβολή αλλιώς. Συμβαίνει συχνά με φάρμακα που πλασάρονται ως θεραπευτικά αλλά στην ουσία είναι νεράκι με γεύση φρούτα του δάσους… 🙂
    Έχει αποδειχθεί ότι υπάρχει κάποια μυστηριώδης δύναμη του μυαλού, του εγκεφάλου, αλλά δεν είναι ξεκάθαρα τα πράγματα ακόμη. Αν αποκρυπτογραφηθεί πλήρως το φαινόμενο που λέγεται εγκέφαλος, ίσως μπουν πολλά πράγματα στην θέση τους.
    Είναι ξεκάθαρο το θέμα πίστη/απόδειξη/έρευνα. . Μέχρι στιγμής η επιστήμη και η έρευνα είναι αυτή που μας εξελίσσει και όχι η πίστη. Αντιθέτως, με την τελευταία και σε περιοχές/χώρες που υπερισχύει, γίνονται βήματα προς τα πίσω.

    • Κύριε Οικονομίδη, συμφωνώ μαζί σας αλλά ελπίζω ο ορισμός της πίστης να μην λαμβάνετε με αυτό τον τρόπο στα επόμενα χρόνια. Όταν τα η πίστη μιας θρησκείας για παράδειγμα ,«μπαίνει στα χωράφια» των κοινωνικών κανόνων και ορίζει και ένα μεγάλο αριθμό ανθρώπων ακόμα και τι θα φάνε και πότε, τότε καλύτερα να υπάρχει και μια επιχειρηματολογία από τους ανθρώπους που «πιστεύουν χωρίς απαραίτητα να έχουν αποδείξεις».

    • Πράγματι αυτός είναι ο ορισμός της πίστης, απλά κάποιοι την εξασκούν πολύ πιο χαλαρά κι όπου υπάρχουν τεκμήρια για το αντίθετο από αυτό που λέει η πίστη τους κάνουν πίσω. Όταν κάποιος αφήσει την πίστη να τον τυφλώσει και να επηρεάζει όλες τις πτυχές της ζωής του (αυτό δηλαδή που θέλουν οι θρησκείες για τους πιστούς τους, αλλά δεν ισχύει για όλους) ώστε τελικά να πηγαίνει κόντρα στη λογική και τα συμπαγή τεκμήρια, τότε αρχίζουν τα (δυνητικά πολύ σοβαρά) προβλήματα.

    • Αμα θεσεις μια σειρα διαδοχικων γιατι, καταλαγεις στην πιστη (οχι θρησκευτικη ), γιατι πολυ απλα δεν μπορεις να απαντας επ απειρον στο γιατι, ακομα και να το ανακαλυπτεις με ορθες μεθοδους π.χ γιατι 1+1=2 1*α=α , φανταζεσαι να κολλουσαμε σε τετοιους ειδους ερωτηματα για παντα !!! Δεν θα μπορουσαμε να δομησουμε τιποτα καινουριο. Οτιδηποτε υπερβαλει δεν αλλαζει ευκολα . Η δομηση εχει δωσεις της εννοιας τις πιστης και η αναλυση της αμφισβητησης (στον ανθρωπο).

      • Αν θέσεις διαδοχικά γιατί & πως, φτάνεις τελικά στο άγνωστο. Γιατί πολύ απλά δεν ξέρουμε τα πάντα (not even close). Αν μιλάς για την πίστη ότι μπορούμε να ρίξουμε φως σε αυτό το άγνωστο, θα προτιμούσα τον όρο περιέργεια. Και το ότι επί του παρόντος δεν φαίνεται να μπορείς να απαντήσεις σε ένα ερώτημα, δεν σημάνει ότι θα κολλήσεις σε αυτό. Η περιέργεια και η δίψα για γνώση θα σε ωθήσει να εξερευνήσεις άλλα ερωτήματα ή να προσπαθήσεις να δεις το υπάρχον ερώτημα αλλιώς. Γι’αυτό συνεχώς προχωράμε στην αναζήτηση της γνώσης. Αν για κάποιους αυτή η περιέργεια παίρνει τη διάσταση της πίστης στις δυνάμεις τους ή στο ότι υπάρχει κάτι να ανακαλυφθεί, οκ.

        • Τα αξιωματα στα μαθηματικα στην ουσια ειναι πιστη, τα δημιουργηματα που προκυπτουν απο αυτα παλι πιστη.
          Ο κοσμος εφτιαξε τεραστια τεχνολογικα επιτευγματα με την Νευτωνια φυσικη που ειναι λαθος. Η Νευτωνια φυσικη ομως ειναι πολυ καλη προσεγγιση της δικης μας πραγματικοτητας, σκεψου να το πιλατευαμε μονο με ερωτηματα του στυλ ειναι σωστη η Νευτωνια φυσικη.

          Καποιες στιγμες πιστευεις και προχωρας, καποιες αλλες οταν τα πραγματα δεν λειτουργουν ή δεν βελτιωνονται αμφισβητεις. Αυτο εννοω, καποιες φορες αυτο που θες να πεις μπορει να χρειαζεται ολοκληρη εκθεση προσεγμενη (δεν ειμαι καλος σ’αυτο)

Comments are closed.